با انجام پژوهش «آینده پژوهی ایران ۱۳۹۵» مسائل اصلی و سناریوهای پیش روی ایران در سال جاری مشخص شدند.

از بین ۱۹۵ مسئله و چالش (متغیر) شناسایی شده که دارای اهمیت متوسط به بالا بودند، حدود ۲۰ درصد اجتماعی، ۱۶ درصد اقتصادی، ۱۲ درصد بین‏ الملل، ۹ درصد فرهنگی، ۹ درصد در حوزه سلامت، ۸ درصد سیاسی، ۸ درصد در حوزه صنعت و کشاورزی، ۷ درصد محیط زیستی، ۷ درصد در حوزه علم و فناوری و ۴ درصد در حوزه دین بوده اند. این چالش ها و مسائل (متغیرها) از طریق تعدادی از کارشناسان و خبرگان حوزه های مختلف امتیازدهی و رتبه بندی شده اند.
ayandeban1395-graph
در این پژوهش که از دی ماه سال ۱۳۹۴ آغاز شد در دور نخست از طریق نظرسنجی عمومی و مرور نظرات کارشناسان و صاحب‏ نظران در رسانه ‏ها، لیستی از چند صد مسئله بالقوه ایران در سال ۱۳۹۵ شناسایی شد. در این مرحله ضمن دعوت از تعدادی از خبرگان، همه شهروندان علاقه‌ مند به پیش‌ نگری  مسائل اصلی و چالش‌ های پیش روی کشور می‌ توانستند با مراجعه به فرم آنلاین نظرسنجی نظرات‏ شان را ثبت کنند. در پایان این نظرسنجی عمومی مشارکت‏ کنندگان صدها مورد نظر درباره چالش ها و مسائل (متغیرهای) ایران ۱۳۹۵ ارائه کردند که مجموع این موارد گردآوری شد. از میان صدها مورد مطرح شده در دور اول، پس از ترکیب هم پوشانی‏ ها، حذف موارد بی ارتباط و مبهم و انجام اصلاحات لازم، در نهایت ۲۰۳ متغیر تاثیرگذار بر آینده ایران در سال ۱۳۹۵ استخراج شد.

در دور دوم، کارشناسان برگزیده اهمیت و عدم قطعیت هر یک از ۲۰۳ مورد را از طریق امتیازدهی مشخص کردند تا در نهایت اولویت‏ بندی مسائل مشخص شد. پاسخ‏گویان به هر مورد امتیازی از ۰ تا ۱۰ دادند. با جمع‏ بندی امتیازات در نهایت ۳۳ مسئله دارای اهمیت بسیار زیاد، ۱۲۳ مسئله دارای اهمیت زیاد و ۳۹ مسئله دارای اهمیت متوسط ارزیابی شدند.

در نهایت ۱۹۵ متغیر با اهمیت متوسط به بالا شناسایی شد که به شرح زیر هستند.

متغیرهای با اهمیت بسیار زیاد

رکود/ رونق اقتصادی

اقتصادی

بیکاری

اقتصادی

پایداری برجام

بین الملل

قدرت خرید عمومی و معیشت مردم

اقتصادی

فساد سیستمی

اجتماعی

بحران منابع زیرزمینی آبی

محیط زیست

نابرابری ناعادلانه توزیع ثروت

اقتصادی

نرخ رشد سرطان

سلامت

 بیمه و خدمات سلامت

سلامت

تضاد منافع واردکنندگان و تولیدکنندگان

صنعت و کشاورزی

قیمت نفت و بازار جهانی آن

بین الملل

امید/ ناامیدی درباره بهبود اوضاع در آینده

اجتماعی

تقابل منطقه‏‏ ای ایران با عربستان

بین الملل

سرنوشت انتخابات آینده ایالات متحده امریکا

بین الملل

آلودگی هوای کلان ‏شهرها

محیط زیست

کارشکنی رانت خواران در مسیر اصلاحات اقتصادی

اقتصادی

شفافیت اقتصادی

اقتصادی

اختلاف نظر در سطوح کلان حاکمیت در موضوعات کلیدی

سیاسی

قطبی شدگی جامعه

اجتماعی

سرمایه اجتماعی

اجتماعی

بحران نظام اداری و بوروکراسی ناکارآمد

اجتماعی

مسائل سلامت روان

سلامت

جایگاه ایران در جهان اسلام

دین

چالش ایران با جمهوری‏ خواهان ایالات متحده امریکا

بین الملل

مرکزگریزی از الگوهای هنجاری رسمی

فرهنگی

اعتیاد به مواد مخدر

سلامت

ریزگردها

محیط زیست

مهاجرت متخصصان و نخبگان علمی از کشور

علم و فناوری

قانون ‏گذاری و بسترسازی برای سرمایه‏ گذاری خارجی

اقتصادی

تورم

اقتصادی

شکل ‏گیری و ایفای نقش مجلس دهم

سیاسی

وضعیت اخلاق عمومی

اجتماعی

شیوه نقش ‏‏آفرینی ایران در تحولات سوریه

بین الملل

 

متغیرهای با اهمیت زیاد

مشکلات سلامت ناشی از آلودگی هوا

سلامت

روابط دوجانبه ایران و ایالات متحده امریکا

بین الملل

تامین آب جهت مصارف کشاورزی

صنعت و کشاورزی

احساس نابرابری ناعادلانه در اقشار مختلف

اجتماعی

بروز مشکلات طرح تحول نظام سلامت

سلامت

نقش نیروهای مسلح ایران در امنیت منطقه

بین الملل

تخریب و تغییر کاربری جنگل‌ ها، مراتع و سایر منابع طبیعی

محیط زیست

فارغ ‏التحصیلان دانشگاهی با دانش و مهارت ناکافی

علم و فناوری

کالایی شدن سلامت

سلامت

داعش و سایر گروه‏ های تکفیری

بین الملل

آلودگی اب

محیط زیست

فعالیت های موشکی ایران

بین الملل

نزاع‏ های سیاسی جریان‏ های قدرت

سیاسی

نارضایتی عمومی از وضع زندگی

اجتماعی

خشکسالی گسترده در کشور

محیط زیست

آزادی بیان و آزادی رسانه ‏ها

فرهنگی

باورعمومی به توانایی دولت در رفع مشکلات

سیاسی

تنش سبک زندگی ایرانی-اسلامی با سبک زندگی غیررسمی

دین

واردات محصولات خارجی

صنعت و کشاورزی

ناامیدی فارغ ‏التحصیلان دانشگاهی از آینده حرفه ‏ای

علم و فناوری

ساماندهی بدهی‏ های دولت

اقتصادی

ناکارامدی نظام مالیاتی

اقتصادی

بازتنظیم رابطه سرمایه‏ گذاری غیرم